ΚΕΙΜΕΝΟ 1
[ΕΠΑΓΓΕΛΜΑ
ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΖΩΗ]
Το παρακάτω κείμενο με τίτλο «Γυναικεία
στερεότυπα και αναπαραγωγή της κυρίαρχης πατριαρχικής ιδεολογίας Στον Ελληνικό
Κινηματογράφο 1950 – 1967» είναι της Μαρίας Τσαγκαράκη, προέδρου Συνδέσμου
Φιλολόγων Μεσσηνίας. http://philologoi.mes.sch.gr/files/tsagaraki-stereotypa.pdf, σελ. 7 -8.
Συνήθως στον Ελληνικό κινηματογράφο οι
γυναίκες δεν εργάζονται, παρά μόνο για λόγους επιβίωσης. Κι αν εργαστούν, τις
περιμένουν ταπεινά και καθαρά γυναικεία επαγγέλματα: μοδιστρούλες, κομμώτριες,
καφετζούδες, χαρτορίχτρες, δοσατζούδες, θυρωρίνες, μαμές, λαϊκές τραγουδίστριες
και πολλές - πολλές υπηρέτριες. Η άνοδος του βιοτικού επιπέδου στις αρχές της
δεκαετίας του '60 αναβαθμίζει τις γυναίκες σε δακτυλογράφους - γραμματείς,
δασκάλες και το 1964 αναρριχώνται σε «ανδρικά» επαγγέλματα καριέρας. […]
Εκείνο που τονίζεται είναι ότι όσες
εργάζονται έχουν εξαιρετικά προσόντα, εκπληκτικές ικανότητες, είναι συνεπείς,
επιμελείς, εργασιομανείς. Εκείνο που κυρίως προβάλλεται (στα σενάρια) είναι το
τίμημα που πληρώνουν οι γυναίκες γι' αυτή τη σταδιοδρομία. Έχουν μικρή
αυτοεκτίμηση για τη θηλυκότητά τους και δεν μπορούν να διαχειριστούν τη
συναισθηματική τους ζωή. Δυσκολεύονται να λειτουργήσουν ως «γυναίκες». Αυτή η
σύγκρουση επαγγέλματος και προσωπικής ζωής δηλώνεται άμεσα με τον οξύμωρο τίτλο
της ταινίας «Δεσποινίς Διευθυντής».
Οι έννοιες ανύπαντρη κοπέλα: νιάτα ομορφιά, ελαφρότητα, θηλυκότητα
που απορρέουν από τη λέξη «δεσποινίς», έρχονται σε αντίθεση με τις έννοιες
σοβαρότητα, ευθύνη, κοινωνική καταξίωση, ωριμότητα, εξουσία, που υποδηλώνει η
λέξη «διευθυντής». Κάθε φορά που η Λίλα (Τζένη Καρέζη) ενεργεί ως διευθυντής,
ακυρώνεται ως δεσποινίς. Και κάθε φορά που προσπαθεί να είναι δεσποινίς, χάνει
το κύρος της ως διευθυντής. Μια τέτοια χαρακτηριστική σκηνή είναι η τηλεφωνική
συνομιλία Λίλας - Αλέκου.
Σε αυτήν η Λίλα (Τζένη Καρέζη),
χρησιμοποιώντας τη θέση της, ως διευθυντής, τηλεφωνεί εκτός ωρών γραφείου στον
Αλέκο, με πρόφαση τη δουλειά, για να συναντηθεί μαζί του, ως δεσποινίς. Και ως
δεσποινίς προσπαθεί να μιλήσει χαριτωμένα, ναζιάρικα, μιμούμενη τη φιλενάδα του.
Αποτέλεσμα: δεν την αναγνωρίζει ο Αλέκος. Στη διάρκεια της συνομιλίας η Λίλα
εναλλάσσει τις δυο φωνές της, καθώς της είναι δύσκολο να ασκήσει το νέο της
ρόλο. Η σύγκρουση ρόλων είναι τελεσίδικη.
ΚΕΙΜΕΝΟ 2
[Μια
διαβασμένη θυρωρός]
Το παρακάτω κείμενο είναι απόσπασμα από το
Μυθιστόρημα της Μυριέλ Μπαρμπερύ, Η κομψότητα του σκαντζόχοιρου, Τρίτη έκδοση,
μτφ. Μήνα Πατεράκη- Γαρέφη, Πατάκης, Ιούλιος 2021, πρώτη έκδοση από Πατάκη
Απρίλιος 2021, σελ. 15-17.
Κεφάλαιο 1
«Ο Μαρξ αλλάζει άρδην[1] την κοσμοθεωρία μου» μου δήλωσε το πρωί ο μικρός Παλλιέρ, που συνήθως δε μου απευθύνει ποτέ τον λόγο.
Ο Αντουάν Παλλιέρ, φέρελπις κληρονόμος μιας παλιάς δυναστείας βιομηχάνων, είναι ο γιος ενός από τους οκτώ εργοδότες μου, […] έλαμπε από χαρά για την ανακάλυψή του και μου την ιστορούσε από ασυνείδητη παρόρμηση, χωρίς καν να του περνάει απ’ το μυαλό ότι μπορούσα κάτι να καταλαβαίνω. Τι μπορούν να καταλάβουν οι εργατικές μάζες από το έργο του Μαρξ; Η ανάγνωσή του είναι εξαιρετικά επίπονη, η γλώσσα λόγια, η γραφή δυσνόητη, η θεωρία περίπλοκη.
Κι εκείνη τη
στιγμή λίγο έλειψε να προδοθώ βλακωδώς.
«Θα πρέπει να
διαβάσετε τη Γερμανική ιδεολογία» λέω
σ’ αυτόν τον κρετίνο με το γαλαζοπράσινο μοντγκόμερι.
Για να
καταλάβει κανείς τον Μαρξ και να καταλάβει γιατί σφάλλει, πρέπει να διαβάσει τη
Γερμανική ιδεολογία. Είναι το
ανθρωπολογικό υπόβαθρο βάσει του οποίου θα οικοδομηθούν όλες οι προτροπές για
έναν καινούριο κόσμο {…}.
Αλλά ο Αντουάν Παλλιέρ με κοιτάζει απορημένος με τα αλλόκοτα λόγια μου. Όπως πάντα, μ’ έσωσε η ανικανότητα που έχουν οι άνθρωποι να πιστέψουν κάτι που τινάζει στον αέρα τα θεμέλια των μικρονοϊκών συνηθειών τους. Μια θυρωρός δε διαβάζει τη Γερμανική ιδεολογία και, συνεπώς, θα ήταν απολύτως ανίκανη να παραθέτει την ενδέκατη θέση για τον Φόυερμπαχ[2].
Επιπλέον μια θυρωρός που διαβάζει Μαρξ αλληθωρίζει αναγκαστικά προς την ανατροπή, πουλημένη σε έναν διάβολο ονόματι Γενική Συνομοσπονδία Εργασίας[3]. Το ενδεχόμενο να διαβάζει Μαρξ για την καλλιέργεια του πνεύματός της είναι μια αήθης απρέπεια που κανείς αστός δε διανοείται.
«Την καλημέρα μου στη μαμά σας» μουρμουρίζω κλείνοντάς του την πόρτα στα μούτρα και ελπίζοντας ότι η παραφωνία της φράσης μου θα καλυφθεί πλήρως από τη δύναμη χιλιόχρονων προκαταλήψεων.
ΘΕΜΑΤΑ
ΘΕΜΑ 1 (Μονάδες
35)
1ο υποερώτημα
(μονάδες 10)
Να αποδώσεις περιληπτικά σε 50-60 λέξεις το περιεχόμενο των τριών
τελευταίων παραγράφων του Κειμένου 1.
Μονάδες 10
2ουποερώτημα
(μονάδες 10)
Να περιγράψεις με συντομία τον τρόπο με τον οποίο επιτυγχάνεται η
αλληλουχία των νοημάτων ανάμεσα στη δεύτερη και στην τρίτη παράγραφο του
Κειμένου 1.
Μονάδες 10
3ο υποερώτημα
(μονάδες 15)
Να εντοπίσεις στο Κείμενο 1 δύο διαφορετικά χωρία/σημεία στα οποία
χρησιμοποιείται ασύνδετο σχήμα λόγου (μονάδες 10) και να εξηγήσεις με συντομία τι
πετυχαίνει η συγγραφέας με αυτή τη συγκεκριμένη γλωσσική επιλογή (μονάδες 5)
ΘΕΜΑ 4 (μονάδες
15)
Να χαρακτηρίσεις τη θυρωρό που πρωταγωνιστεί στον
διάλογο, ο οποίος εκτυλίσσεται στο Κείμενο 2 και να εκφράσεις τις σκέψεις και
συναισθήματα που σού προκάλεσε η αφήγηση. Να οργανώσεις σε 100-150 λέξεις την
απάντησή σου.
ΠΗΓΗ : https://trapeza.iep.edu.gr/public/subjects.php
[1]
άρδην: ολοκληρωτικά, ριζικά, εντελώς
[2]
Οι έντεκα «Θέσεις για τον Φόυερμπαχ» γράφτηκαν από τον Μαρξ το 1845 ως βάση για
την σύνταξη του πρώτου κεφαλαίου της Γερμανικής
ιδεολογίας. Δημοσιεύτηκαν πρώτη φορά από τον Έγκελς, το 1888, ως προσθήκη
στο έργο του Λουδοβίκος Φόυερμπαχ και το
τέλος της κλασικής γερμανικής φιλοσοφίας (μτφρ. Νίκος Ζαχαριάδης,
Προσκήνιο, 2001). Στην ενδέκατη θέση για τον Φόυερμπαχ ο Μαρξ προτρέπει τους
φιλοσόφους να σταματήσουν να ερμηνεύουν απλώς τον κόσμο, και να προχωρήσουν
στην αλλαγή του.
[3]
Πρόκειται για το CGT,
το προσκείμενο στο κομμουνιστικό κόμμα της Γαλλίας εργατικό συνδικάτο (οι
σημειώσεις είναι της μεταφράστριας).
